Moneta 5 groszy to jeden z najczęściej spotykanych nominałów w polskim obiegu, choć często niedoceniana. Mimo niewielkiej wartości, jej parametry techniczne są precyzyjnie opracowane. Warto przyjrzeć się bliżej tej niepozornej, lecz niezwykle ciekawej monecie.
Ile waży moneta 5 groszy?
Waga monety 5 groszy uzależniona jest od okresu jej produkcji i materiału, z którego została wykonana. Od 2014 roku stosuje się nieco inne surowce niż wcześniej, jednak waga monety 5 groszy wynosi niezmiennie dokładnie 2,59 grama. To wartość oficjalnie podana przez Narodowy Bank Polski i obowiązująca w 2026 roku.
Choć 2,59 g może wydawać się bardzo małą masą, to w skali większej liczby monet staje się to już zauważalne. Tysiąc monet 5-groszowych waży aż 2,59 kilograma, co oznacza, że nawet niewielka ilość tych monet może znacząco obciążyć portfel czy skarbonkę.
Warto także zaznaczyć, że wcześniejsze wersje tej monety – np. 5 groszy z 1995 roku – ważyły nieco więcej, około 3,59 g. Zmniejszenie masy było możliwe dzięki zastosowaniu nowego stopu i zmodyfikowanej konstrukcji.
Obowiązująca obecnie waga monety 5 groszy to 2,59 g, niezależnie od roku emisji po 2014 r.
Jakie są wymiary monety 5 groszy?
Poza wagą, moneta 5 groszy posiada również ściśle określone wymiary. Średnica monety to 19,48 mm, a grubość wynosi 1,4 mm. To wartości, które pozostają spójne niezależnie od zmian wizualnych czy materiałowych, jakie wprowadzano na przestrzeni lat.
Dla porównania, moneta 2 grosze ma średnicę 17,5 mm, natomiast 10 groszy – 16,5 mm. Oznacza to, że 5 groszy plasuje się pośrodku skali monet o niskich nominałach, jeśli chodzi o wielkość. Jest zatem łatwa do rozpoznania na podstawie rozmiaru i dotyku.
Krawędź monety
Jednym z ciekawszych aspektów budowy pięciogroszówki jest jej rant. Krawędź monety 5 groszy jest na przemian ząbkowana i gładka, co ułatwia jej rozpoznawanie nawet bez patrzenia. To praktyczne rozwiązanie, szczególnie dla osób niewidomych lub słabowidzących.
Dzięki temu rozwiązaniu moneta nie tylko zyskuje rozpoznawalność, ale również lepiej radzi sobie w urządzeniach automatycznych, takich jak parkometry czy automaty biletowe.
Z czego wykonana jest moneta 5 groszy?
W ciągu ostatnich trzech dekad skład chemiczny monety 5 groszy ulegał zmianom. Do 2013 roku była ona wykonana ze stopu mosiądzu manganowego MM 59. Skład tego stopu to:
- miedź – około 60%,
- cynk – około 40%,
- mangan – do 1%.
Ten skład zapewniał dużą wytrzymałość oraz odporność na korozję. Jednak z uwagi na koszty surowców, w 2014 roku Narodowy Bank Polski zdecydował się na zmianę materiału.
Nowy skład od 2014 roku
Od 2014 roku moneta 5 groszy jest wykonywana ze stali powlekanej mosiądzem. Taki zabieg pozwala utrzymać estetyczny wygląd, a jednocześnie znacząco zmniejsza koszty produkcji.
Nowy skład to połączenie taniej, lecz solidnej stali z cienką warstwą mosiądzu. Dzięki temu moneta wygląda podobnie jak jej poprzedniczki, ale jest znacznie tańsza w produkcji i bardziej odporna na działanie czasu.
Dlaczego stal zamiast mosiądzu?
Decyzja o zmianie stopu była podyktowana przede wszystkim względami ekonomicznymi. Miedź i mangan to metale droższe, a ich ceny na rynkach surowców są niestabilne. Stal, jako materiał powszechnie dostępny i tani, pozwala znacząco ograniczyć koszty emisji monet.
Jednocześnie mosiężna powłoka zachowuje walory estetyczne i użytkowe – moneta jest odporna na korozję, wytrzymała i trudna do uszkodzenia w codziennym użytkowaniu.
Ile warte są kilogramy monet 5 groszy?
Choć pojedyncza moneta 5 groszy wydaje się bezwartościowa, w większych ilościach może zaskoczyć. Przeliczając wagę i wartość, otrzymujemy ciekawe dane:
- 1 kg monet 5 groszy to około 386 sztuk – wartość: 19,30 zł,
- 10 kg – 3861 sztuk – wartość: 193,05 zł,
- 100 kg – 38 610 sztuk – wartość: 1 930,50 zł,
- 1 tona – 386 100 sztuk – wartość: 19 305 zł.
Warto dodać, że tona monet 5 groszy waży tyle co małe auto osobowe, co czyni ją trudną do przechowywania mimo stosunkowo niskiej wartości nominalnej.
Jak wygląda awers i rewers monety 5 groszy?
Od 2014 roku wygląd monety uległ zmianie, choć zachowano pewną ciągłość wizualną. Na awersie znajduje się orzeł będący godłem Rzeczypospolitej Polskiej, otoczony napisem „RZECZPOSPOLITA POLSKA” oraz rokiem emisji.
Na rewersie znajdziemy dużą cyfrę „5”, napis „GROSZY” oraz kompozycję pięciu liści dębu. To charakterystyczny motyw, który sprawia, że moneta jest łatwo rozpoznawalna i nie do pomylenia z innymi nominałami.
Znaki mennic
Monety 5 groszy produkowane były przez różne mennice. Od 2013 do 2016 roku była to The Royal Mint – brytyjska mennica, której znak można znaleźć pod prawą łapą orła. Od 2017 roku produkcją zajmuje się Mennica Polska S.A., a znak mennicy widnieje już pod lewą łapą orła.
W jakich latach produkowano monetę 5 groszy?
Moneta 5 groszy pojawiła się w obiegu po reformie walutowej w 1995 roku, ale jej historia sięga znacznie wcześniej – do czasów II Rzeczpospolitej. Współczesna wersja była emitowana nieprzerwanie w kolejnych rocznikach:
- lata emisji od 1995 do 2026,
- od 2014 roku w nowym materiale i z nowym wzorem awersu,
- w 2019 roku powstały również kolekcjonerskie wersje monety ze złota i srebra.
Najcenniejszą wersją historyczną pozostaje 5 groszy z 1934 roku – jej rzadkość i unikalność sprawiają, że osiąga ceny nawet do 48 600 złotych za egzemplarz w stanie menniczym!
Czy moneta 5 groszy może być kolekcjonerska?
O ile współczesne pięciogroszówki nie mają większej wartości numizmatycznej, to niektóre roczniki starszych emisji są prawdziwymi rarytasami. Szczególnie cenna jest moneta 5 groszy z 1934 roku, która ze względu na niski nakład i rzadkość bywa fałszowana.
Zainteresowanie kolekcjonerów wzbudzają również tzw. destrukty – monety z błędami produkcyjnymi. Choć mają one wartość nominalną 5 groszy, niektóre z nich potrafią osiągać znacznie wyższe ceny na aukcjach numizmatycznych.
Pięciogroszówka z 1934 roku w stanie menniczym może kosztować nawet ponad 30 000 zł!
Dlaczego moneta 5 groszy jest nadal w obiegu?
Mimo postępującej cyfryzacji i zmniejszającej się roli gotówki, moneta 5 groszy wciąż odgrywa istotną rolę w codziennych płatnościach. Dzięki niej możliwe jest precyzyjne rozliczanie transakcji gotówkowych, szczególnie w sytuacjach, gdy brakuje kilku groszy do pełnej kwoty.
Jej obecność w obiegu pozwala także na dalsze funkcjonowanie cen kończących się na 99 groszy – bez niej konieczne byłoby zaokrąglanie cen, co mogłoby mieć wpływ na koszty zakupów konsumentów.
Warto też wspomnieć, że moneta 5 groszy nigdy formalnie nie została wycofana z obiegu, nawet w czasach okupacji czy powojennych reform. To dowód na jej trwałość i uniwersalność w historii polskiego pieniądza.
Co warto zapamietać?:
- Waga monety 5 groszy: 2,59 g od 2014 roku; 1000 monet waży 2,59 kg.
- Wymiary: średnica 19,48 mm, grubość 1,4 mm; krawędź ząbkowana i gładka dla lepszej rozpoznawalności.
- Materiał: od 2014 roku stal powlekana mosiądzem, wcześniej mosiądz manganowy; zmiana podyktowana względami ekonomicznymi.
- Wartość monet: 1 kg monet 5 groszy to około 19,30 zł; tona to 19 305 zł.
- Kolekcjonerska wartość: moneta z 1934 roku osiąga ceny do 48 600 zł; zainteresowanie wzbudzają również monety z błędami produkcyjnymi.
