Choć 1 grosz to najmniejsza moneta w polskim systemie walutowym, jego historia, budowa i ciekawostki z nim związane mogą zaskoczyć niejednego. Za niewielką wartością kryje się wiele interesujących faktów, które warto poznać. Ile tak naprawdę waży 1 grosz i dlaczego jego produkcja kosztuje więcej niż sam nominał?
Ile waży 1 grosz?
Wbrew pozorom, dokładna waga monety o nominale 1 grosza nie jest przypadkowa, a określona precyzyjnie przez Narodowy Bank Polski. Obecnie obowiązujący wzór monety jednogroszowej został wprowadzony do obiegu 3 marca 2014 roku. Od tego momentu grosz waży 1,64 grama, ma średnicę 15,5 mm i grubość 1,40 mm.
Warto dodać, że pomimo zmiany materiału, parametry fizyczne monety nie uległy większym modyfikacjom od 1995 roku. Wcześniejsze wersje – jak ta z 1990 roku – różniły się głównie składem stopu oraz detalami w projekcie awersu.
1 grosz waży dokładnie 1,64 grama i ma 15,5 mm średnicy – to dane obowiązujące w 2026 roku zgodnie z wytycznymi NBP.
Z czego wykonana jest moneta 1 grosz?
W ciągu ostatnich dekad zmieniano materiał, z którego bito jednogroszówki. Od roku 2014 moneta ta jest produkowana ze stali powlekanej mosiądzem. Wcześniej stosowano mosiądz manganowy (MM 59), który zawierał około 59% miedzi. Zmiana stopu była podyktowana względami ekonomicznymi – stal jest tańsza niż mosiądz, co znacząco obniża koszty produkcji.
Nowoczesna jednogroszówka ma zatem mniejszą zawartość miedzi niż starsze wersje, co wpływa na jej wartość surowcową. Niemniej jednak różnice w wyglądzie i dotyku są na tyle subtelne, że przeciętny użytkownik nie zauważy zmiany bez dokładnej analizy.
Dlaczego zmieniono materiał?
Produkcja monet groszowych nigdy nie była opłacalna z ekonomicznego punktu widzenia. Koszty wybicia jednej monety o nominale 1 grosza oscylują w granicach 5 do nawet 8 groszy, co znacznie przekracza jej wartość nominalną. Stąd decyzja o zastosowaniu tańszego materiału, jakim jest stal powlekana mosiądzem.
Zastosowanie stali pozwala ograniczyć koszty, jednak wartość rynkowa metali zawartych w monecie nadal może przewyższać jej wartość nominalną, zwłaszcza w czasach wysokich cen surowców, jak obecnie.
Jak wygląda moneta 1 grosz?
Na pierwszym planie rewersu monety znajduje się duża cyfra „1”, pod nią poziomy napis „GROSZ”. Nad cyfrą umieszczono stylizowaną gałązkę z liściem dębu. Awers to standardowy wizerunek orła, będącego godłem Rzeczypospolitej Polskiej, oraz napis „RZECZPOSPOLITA POLSKA”, wraz z rokiem emisji.
Rant monety jest ząbkowany, co utrudnia jej fałszowanie. Warto zaznaczyć, że monety z lat 2013–2016 posiadają znak mennicy The Royal Mint umieszczony pod prawą łapą orła, natomiast od 2017 roku znak Mennicy Polskiej S.A. znajduje się po lewej stronie.
Wersje kolekcjonerskie
W 2019 roku wprowadzono do obiegu kolekcjonerskie wersje 1 grosza wybite w srebrze (5000 sztuk) oraz w złocie (1000 sztuk). Były one częścią zestawu upamiętniającego 100-lecie wprowadzenia złotego. Tego typu monety nie są przeznaczone do codziennego obrotu, lecz mają wartość kolekcjonerską i inwestycyjną.
Ile monet 1 grosz mieści się w kilogramie?
Skoro jedna moneta 1 grosz waży 1,64 grama, łatwo obliczyć, że w jednym kilogramie mieści się około 610 monet. To oznacza, że kilogram jednogroszówek ma wartość 6,10 zł, ale koszt ich wybicia znacznie przewyższa tę kwotę.
Takie dane są niezwykle istotne w kontekście akcji charytatywnych, jak „Ile waży św. Mikołaj?”, gdzie zbierane są monety od 1 grosza do 5 złotych. W takich przypadkach kilogramy monet mogą realnie przełożyć się na pokaźne sumy pieniędzy.
- 1 grosz – 1,64 g – ok. 610 szt./kg
- 2 grosze – 2,13 g – ok. 470 szt./kg
- 5 groszy – 3,59 g – ok. 278 szt./kg
- 10 groszy – 2,51 g – ok. 398 szt./kg
- 20 groszy – 3,22 g – ok. 310 szt./kg
- 50 groszy – 3,94 g – ok. 254 szt./kg
- 1 zł – 5 g – dokładnie 200 szt./kg
Jakie inne parametry mają polskie monety?
Waga i średnica polskich monet są ustalane przez NBP i mają charakter niezmienny od 1995 roku, mimo zmiany materiałów. Dla porównania, oto kilka przykładów parametrów monet wyższych niż 1 grosz:
- 2 grosze – średnica 17,5 mm, waga 2,13 g
- 5 groszy – średnica 19,5 mm, waga 3,59 g
- 10 groszy – średnica 16,5 mm, waga 2,51 g
- 50 groszy – średnica 20,5 mm, waga 3,94 g
- 1 zł – średnica 23 mm, waga 5 g
- 2 zł – średnica 21,5 mm, waga 5,21 g
- 5 zł – średnica 24 mm, waga 6,54 g
Wszystkie te monety mają swoje szczególne cechy konstrukcyjne – ząbkowanie, podział na rdzeń i pierścień, stop metalu – które wpływają na ich rozpoznawalność i bezpieczeństwo obrotu.
Czy warto zbierać grosze?
Choć 1 grosz ma niewielką wartość, jego zbieranie w większych ilościach może przynieść zaskakujące efekty. W akcjach charytatywnych, jak wspomniana wcześniej „Ile waży św. Mikołaj?”, każda moneta ma znaczenie. Dodatkowo, niektóre roczniki czy błędnie wybite egzemplarze mogą osiągać wyższą wartość na rynku kolekcjonerskim.
Warto też pamiętać, że koszt produkcji 1 grosza przekracza jego wartość nominalną. Z tego względu pojawiają się głosy o możliwości wycofania tej monety z obiegu, co może w przyszłości zwiększyć jej wartość kolekcjonerską.
Moneta 1 grosz może być nie tylko środkiem płatniczym, ale także elementem kolekcji, a czasem nawet inwestycją.
Jakie ciekawostki kryją się za monetą 1 grosz?
Poza wagą i materiałem, istnieje kilka interesujących faktów na temat jednogroszówek. Przykładowo, w 2013 roku wybito partię pilotażową nowego wzoru w ilości 1 miliona sztuk w brytyjskiej mennicy The Royal Mint. Rok później wprowadzono go do obiegu na szerszą skalę.
Monety te różniły się nie tylko materiałem, ale również detalami graficznymi – jak miejsce umieszczenia znaku mennicy. Dla kolekcjonerów to niemała gratka, szczególnie egzemplarze z błędami menniczymi czy te z serii kolekcjonerskich wykonanych w złocie i srebrze.
Grosz groszowi nierówny
Wbrew pozorom, nie każda jednogroszówka jest identyczna. Ze względu na zmiany materiału, roku wybicia czy miejsca produkcji, niektóre egzemplarze mają inną zawartość metali, co wpływa na ich wagę z minimalnymi odchyleniami. Dla przeciętnego użytkownika te różnice są niezauważalne, ale dla numizmatyków – bezcenne.
Symbolika gałązki dębu
Gałązka z liściem dębu znajdująca się nad cyfrą „1” na rewersie to nie przypadek. Symbol ten ma długą tradycję i oznacza siłę, trwałość oraz narodową tożsamość. To kolejny dowód na to, że nawet najmniejsza moneta niesie ze sobą bogatą symbolikę i wartość kulturową.
Co warto zapamietać?:
- 1 grosz waży 1,64 g, ma średnicę 15,5 mm i grubość 1,40 mm – dane obowiązujące od 2014 roku.
- Produkcja jednej monety 1 grosza kosztuje od 5 do 8 groszy, co przewyższa jej wartość nominalną.
- W jednym kilogramie mieści się około 610 monet 1 grosz, co daje wartość 6,10 zł.
- Monety kolekcjonerskie 1 grosz w srebrze i złocie wprowadzone w 2019 roku mają wartość inwestycyjną.
- Gałązka dębu na rewersie monety symbolizuje siłę, trwałość i narodową tożsamość.
