Czy po stażu pracodawca musi mnie zatrudnić? Odpowiedzi na pytania

Wielu stażystów, kończąc swoją przygodę z praktyką zawodową, zadaje sobie pytanie: czy po stażu pracodawca musi mnie zatrudnić? Odpowiedź nie jest jednoznaczna, ponieważ zależy od wielu prawnych, organizacyjnych i formalnych czynników. W tym artykule postaramy się rozwiać wszelkie wątpliwości, bazując na obowiązujących przepisach prawa oraz praktykach urzędów pracy w 2026 roku.

Jakie przepisy regulują zatrudnienie po stażu?

Zatrudnienie po odbytym stażu z urzędu pracy regulowane jest przede wszystkim przez Ustawę o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz wewnętrzne regulaminy poszczególnych urzędów. Warto wiedzieć, że kodeks pracy nie nakłada obowiązku zatrudnienia stażysty po zakończeniu stażu, chyba że w umowie zawarto inne postanowienia. Oznacza to, że w zdecydowanej większości przypadków pracodawca nie ma prawnego zobowiązania do zatrudnienia osoby, która odbyła u niego staż.

Jedynie indywidualne ustalenia zawarte w umowie stażowej mogą rodzić taki obowiązek. Jeżeli w dokumencie znalazła się klauzula gwarantująca zatrudnienie, pracodawca musi ją respektować. W przeciwnym razie może narazić się na roszczenia lub nawet zostać pozbawiony możliwości przyjmowania kolejnych stażystów z urzędu pracy.

Brak jasnych postanowień w umowie może prowadzić do nieporozumień – dlatego należy uważnie analizować każdy zapis przed rozpoczęciem stażu.

Co mówi ustawa?

Zgodnie z art. 53 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r., stażysta nie jest pracownikiem w rozumieniu kodeksu pracy, a staż to forma aktywizacji zawodowej. Umowa o staż zawierana jest między urzędem pracy a organizatorem stażu, nie zaś między stażystą a pracodawcą. Oznacza to, że bez dodatkowych ustaleń nie powstaje żadne zobowiązanie do dalszego zatrudnienia.

Kiedy pracodawca musi zatrudnić stażystę?

Obowiązek zatrudnienia może wynikać z tzw. bonu stażowego lub bonu zatrudnieniowego. W ramach tych programów pracodawca otrzymuje dofinansowanie, ale w zamian jest zobowiązany do zatrudnienia stażysty na określony czas:

• Bon stażowy – zatrudnienie na minimum 6 miesięcy,
• Bon zatrudnieniowy – zatrudnienie na minimum 18 miesięcy.

W tych przypadkach brak zatrudnienia wiąże się z konsekwencjami finansowymi i ograniczeniem dostępu do kolejnych programów wsparcia.

Jakie znaczenie ma umowa stażowa?

Umowa stażowa to dokument, który precyzuje warunki współpracy między urzędem pracy a pracodawcą. To właśnie w niej mogą pojawić się zapisy dotyczące obowiązku zatrudnienia po zakończeniu stażu. Czasem nawet warunkiem przyjęcia stażysty jest zobowiązanie się do zatrudnienia go na przykład na 3 lub 6 miesięcy.

Warto pamiętać, że brak klauzuli o zatrudnieniu oznacza swobodę decyzji dla pracodawcy. Nawet jeśli stażysta doskonale się sprawdził, nie ma żadnej gwarancji, że otrzyma propozycję pracy. Pracodawcy często podejmują decyzję w oparciu o bieżące potrzeby kadrowe, sytuację finansową oraz dostępność stanowisk.

Przykładowe zapisy w umowie

Umowa może zawierać różne typy zapisów dotyczących zatrudnienia:

• obowiązek zatrudnienia na umowę o pracę na cały etat,
• możliwość zatrudnienia na umowę zlecenie,
• zatrudnienie tylko w przypadku spełnienia określonych warunków (np. pozytywna opinia opiekuna stażu).

Warto więc przed podpisaniem umowy dokładnie sprawdzić jej treść i zapytać o ewentualne zobowiązania obu stron.

Co się dzieje, gdy pracodawca nie zatrudni stażysty?

Jeżeli w umowie nie było żadnego zapisu o obowiązku zatrudnienia, pracodawca nie ponosi żadnych konsekwencji prawnych. W praktyce oznacza to, że może zakończyć współpracę bez wyjaśnienia. Jednakże taka decyzja może wpłynąć na możliwość przyjmowania kolejnych stażystów z urzędu pracy.

W sytuacji, gdy zawarto umowę z gwarancją zatrudnienia, a pracodawca jej nie przestrzega, urząd pracy może:

• nałożyć obowiązek zwrotu otrzymanych środków,
• odmówić kolejnych wniosków o staż,
• nałożyć zakaz korzystania z funduszy aktywizacyjnych przez okres do 24 miesięcy.

Odmowa zatrudnienia stażysty po zakończeniu stażu, jeśli nie było takiego obowiązku, nie rodzi konsekwencji – pod warunkiem, że decyzja nie narusza wcześniejszych ustaleń z urzędem pracy.

Jakie argumenty przemawiają za zatrudnieniem stażysty?

Choć obowiązek zatrudnienia po stażu nie zawsze występuje, wielu pracodawców decyduje się na przedłużenie współpracy. Istnieje szereg powodów, dla których warto zatrudnić stażystę:

• osoba zna już firmę i jej procedury,
• zostały już ocenione jej kompetencje i zaangażowanie,
• pracodawca oszczędza na kosztach rekrutacji i wdrożenia,
• możliwość skorzystania z ulg w ZUS i programów dofinansowań,
• wzmacnianie wizerunku firmy jako odpowiedzialnego pracodawcy.

Programy wsparcia dla pracodawcy

W 2026 roku nadal funkcjonują programy wspierające zatrudnienie osób po stażu:

Czy stażysta może odmówić zatrudnienia?

Tak, ale odmowa zatrudnienia po stażu może mieć poważne konsekwencje dla samego stażysty. Jeśli urząd pracy uzna, że odmowa podjęcia pracy była nieuzasadniona, osoba ta może:

• utracić status osoby bezrobotnej,
• stracić prawo do zasiłku,
• zostać wykluczoną z innych form aktywizacji zawodowej.

Dlatego warto dokładnie przeanalizować ofertę zatrudnienia i warunki – np. czy jest to umowa o pracę czy cywilnoprawna, na jakim wymiarze etatu i czy zapewnia ubezpieczenie zdrowotne.

Jakie są prawa i obowiązki stażysty?

Podczas trwania stażu, osoba skierowana przez urząd pracy nie jest formalnie pracownikiem, jednak przysługują jej pewne prawa. Najważniejsze z nich to:

• stypendium w wysokości 120% zasiłku dla bezrobotnych,
• prawo do 2 dni wolnych za każde 30 dni kalendarzowe odbywania stażu,
• ubezpieczenie zdrowotne i wypadkowe,
• obowiązek zapewnienia opiekuna przez pracodawcę,
• prawo do bezpiecznych warunków pracy.

Po zakończeniu stażu, stażysta otrzymuje zaświadczenie o odbyciu stażu oraz opinię od pracodawcy. Dokumenty te są składane w urzędzie pracy i mają wpływ na dalsze działania aktywizujące zawodowo.

Jakie formy zatrudnienia są możliwe po stażu?

Jeśli pracodawca decyduje się zatrudnić stażystę, może to zrobić w różnej formie. Najczęściej wybierane są:

• umowa o pracę (pełny etat lub część etatu),
• umowa zlecenie,
• umowa o dzieło (rzadziej, z uwagi na brak ubezpieczenia).

Dla stażysty najkorzystniejsza jest oczywiście umowa o pracę, ponieważ zapewnia pełne prawa pracownicze, w tym urlop, ubezpieczenia oraz składki emerytalne. Umowy cywilnoprawne nie wliczają się do stażu pracy i nie dają takich przywilejów.

Co warto wiedzieć przed podpisaniem umowy?

Przed rozpoczęciem stażu, a także przed ewentualnym zatrudnieniem po nim, warto zwrócić uwagę na kilka istotnych kwestii:

• czy umowa stażowa zawiera zapis o obowiązku zatrudnienia,
• na jakiej podstawie będzie zawarta umowa po stażu,
• czy zatrudnienie zapewnia ubezpieczenie zdrowotne,
• czy czas pracy po zatrudnieniu jest zgodny z wcześniejszymi ustaleniami (np. pełny etat po 8-godzinnym stażu),
• czy zatrudnienie nie ograniczy możliwości korzystania z innych form wsparcia.

W przypadku wątpliwości, warto skonsultować się z doradcą zawodowym w urzędzie pracy lub prawnikiem.

Podsumowanie – czy po stażu pracodawca musi mnie zatrudnić?

Odpowiedź brzmi: nie, chyba że umowa stanowi inaczej. Pracodawca nie ma ogólnego obowiązku zatrudnienia stażysty, o ile nie zobowiązał się do tego w dokumentach podpisanych z urzędem pracy. Decyzja o przedłużeniu współpracy zależy od wielu czynników – od sytuacji finansowej firmy, przez ocenę stażysty, aż po dostępność stanowisk pracy.

Z drugiej strony, dla pracodawców zatrudnienie stażysty może być bardzo opłacalne, zarówno finansowo, jak i organizacyjnie. Dlatego, choć nie jest to obowiązek, często bywa rozsądnym wyborem – dla obu stron.

Co warto zapamietać?:

• Pracodawca nie ma obowiązku zatrudnienia stażysty po stażu, chyba że umowa stażowa zawiera klauzulę o zatrudnieniu.
• Obowiązek zatrudnienia może wynikać z bonu stażowego (min. 6 miesięcy) lub bonu zatrudnieniowego (min. 18 miesięcy), co wiąże się z konsekwencjami finansowymi dla pracodawcy.
• Umowa stażowa powinna być dokładnie analizowana, aby zrozumieć warunki zatrudnienia po stażu oraz ewentualne zobowiązania obu stron.
• Stażysta ma prawo do stypendium, ubezpieczenia zdrowotnego oraz dni wolnych, ale nie jest formalnym pracownikiem.
• Przed podpisaniem umowy warto sprawdzić zapisy dotyczące zatrudnienia, formę umowy oraz zapewnienie ubezpieczenia zdrowotnego.