Wypowiedzenie umowy z przedszkolem to temat, który budzi wiele wątpliwości wśród rodziców. Choć może się wydawać prostą formalnością, w praktyce wiąże się z szeregiem aspektów prawnych, które warto dokładnie poznać. Zwłaszcza gdy placówka nie współpracuje lub odmawia przyjęcia dokumentu.
Jak skutecznie wypowiedzieć umowę z przedszkolem?
Najważniejszym krokiem w procesie wypowiedzenia umowy z przedszkolem jest zapoznanie się z jej treścią. To właśnie tam znajdują się dokładne informacje na temat formy i terminu rezygnacji. Większość umów określa, że wypowiedzenie musi być złożone w formie pisemnej oraz doręczone właścicielowi lub personelowi placówki z pisemnym potwierdzeniem odbioru.
Co istotne, zgodnie z przepisami prawa cywilnego, pismo wysłane listem poleconym za potwierdzeniem odbioru i odebrane przez pracownika przedszkola uznaje się za skutecznie doręczone. Nie ma znaczenia, czy podpis na potwierdzeniu należy do właściciela przedszkola, dyrektora czy innego pracownika – liczy się fakt fizycznego doręczenia dokumentu pod wskazany adres.
W praktyce oznacza to, że jeśli ktoś z personelu przedszkola odebrał list polecony zawierający wypowiedzenie, a umowa przewiduje możliwość doręczenia takiego dokumentu personelowi, to wypowiedzenie należy uznać za skutecznie złożone. Nie jest wymagane osobiste odebranie dokumentu przez dyrektora, nawet jeśli przebywa on na zwolnieniu lekarskim.
Forma wypowiedzenia
Wypowiedzenie powinno mieć formę pisemną. W dokumencie należy zawrzeć:
- imię i nazwisko rodzica oraz dziecka,
- datę i miejsce sporządzenia pisma,
- numer i datę zawarcia umowy,
- jasne oświadczenie o wypowiedzeniu umowy,
- datę, od której wypowiedzenie ma przynieść skutek,
- czytelny podpis rodzica.
Warto także wskazać sposób doręczenia – np. „doręczono osobiście” lub „wysłano listem poleconym za potwierdzeniem odbioru”.
Jakie terminy wypowiedzenia obowiązują?
W większości przypadków umowy zawarte z przedszkolami określają miesięczny lub trzymiesięczny okres wypowiedzenia. Zapis taki nie jest automatycznie klauzulą niedozwoloną, o ile nie narusza równowagi stron umowy. Jednak, jeśli byłby to zbyt długi okres, np. sześć miesięcy, można byłoby rozważyć jego zgodność z przepisami o ochronie konsumentów.
Zgodnie z rejestrem klauzul niedozwolonych prowadzonym przez UOKiK, zakaz przedterminowego rozwiązania umowy przez rodzica jest nielegalny. Rodzic – jako konsument – ma prawo wypowiedzieć umowę w każdym czasie, z zachowaniem ustalonego okresu wypowiedzenia.
Wypowiedzenie ze skutkiem natychmiastowym
W wyjątkowych sytuacjach rodzic może złożyć wypowiedzenie w trybie natychmiastowym. Zdarza się to np. w przypadku:
- rażącego niewywiązywania się przedszkola z umowy,
- braku zapewnienia bezpieczeństwa dziecku,
- niewłaściwego traktowania dziecka przez personel,
- braku możliwości korzystania z placówki z przyczyn niezależnych od rodzica (np. długotrwałe zamknięcie przedszkola).
W takich przypadkach konieczne jest jednak udokumentowanie przyczyn wypowiedzenia. Warto załączyć np. zaświadczenie lekarskie, zdjęcia, opinię rzecznika praw dziecka lub innego organu.
Co zrobić, gdy placówka odmawia uznania wypowiedzenia?
Zdarzają się sytuacje, w których dyrekcja przedszkola – jak w jednym z przypadków – odmawia potwierdzenia przyjęcia wypowiedzenia, zasłaniając się chorobą lub nieobecnością. W takich przypadkach warto znać swoje prawa.
Jeśli pismo zostało doręczone zgodnie z warunkami umowy i odebrane przez personel przedszkola – wypowiedzenie wywiera skutki prawne bez względu na to czy dyrektor formalnie je potwierdzi.
Jeśli dyrekcja nadal odmawia uznania wypowiedzenia, pomocne mogą być następujące kroki:
- zachowanie potwierdzenia nadania i odbioru przesyłki (zwrotka),
- wysłanie pisma przypominającego – również listem poleconym,
- kontakt z miejskim rzecznikiem konsumentów,
- skorzystanie z pomocy prawnika lub mediatora,
- w ostateczności – skierowanie sprawy do sądu cywilnego.
Wzór wypowiedzenia – co powinien zawierać?
Choć nie istnieje jeden uniwersalny wzór wypowiedzenia, dokument taki powinien zawierać wszystkie informacje identyfikujące umowę i strony. Można skorzystać z gotowych szablonów dostępnych w internecie lub w sekretariacie przedszkola. W dokumencie powinno się znaleźć:
- oznaczenie stron (rodzic, przedszkole),
- numer i data umowy,
- treść wypowiedzenia z podaniem daty końcowej świadczenia usług,
- podpis rodzica,
- data i miejsce sporządzenia.
W razie potrzeby warto dołączyć uzasadnienie, np. z powodów zdrowotnych dziecka. Choć nie jest to obowiązkowe, może pomóc w polubownym rozwiązaniu sporu.
Jakie są skutki wypowiedzenia umowy?
Wypowiedzenie umowy oznacza zakończenie świadczenia usług przez przedszkole w ustalonym terminie. W przypadku rezygnacji w trybie zwyczajnym rodzic jest zobowiązany do:
- opłacenia czesnego do końca okresu wypowiedzenia,
- uregulowania zaległych opłat, jeśli takie istnieją,
- zwrócenia wypożyczonych materiałów, jeśli były udostępnione.
Nie można jednak obciążać rodziców kosztami za okres, w którym przedszkole było nieczynne z przyczyn niezależnych od nich. UOKIK uznał takie zapisy za niedozwolone. Dotyczy to również sytuacji, gdy przedszkole pobiera czesne mimo nieobecności dziecka.
Co z opłatami za nieobecność?
Przedszkole nie może pobierać czesnego ani opłaty za wyżywienie, jeśli dziecko nie uczęszczało do placówki, a nieobecność została zgłoszona zgodnie z regulaminem. Zapisy umowne stanowiące inaczej są sprzeczne z kodeksem cywilnym (art. 385(1) §1) i zostały uznane za klauzule niedozwolone.
Czy można odmówić podpisania aneksu do umowy?
Placówki często przedstawiają rodzicom aneksy zmieniające warunki umowy, np. dotyczące opłat. W takim przypadku rodzic ma prawo odmówić ich podpisania. Brak zgody na nowe warunki nie może być podstawą do wypowiedzenia umowy przez przedszkole bez zachowania procedury.
Zmiana warunków umowy, w tym opłat, musi być dokonana za zgodą obu stron. Aneks musi być podpisany przez rodzica – nie można go narzucić jednostronnie. Jeśli przedszkole nie akceptuje braku zgody, rodzic może wypowiedzieć umowę zgodnie z jej zapisami.
Czy po wypowiedzeniu umowy nadal przysługuje zasiłek opiekuńczy?
W przypadku przedszkoli i żłobków, które zostały zamknięte z powodu np. epidemii, rodzic może ubiegać się o dodatkowy zasiłek opiekuńczy. Jednak jeśli wcześniej wypowie umowę, traci prawo do tego świadczenia. Zasiłek przysługuje bowiem tylko wtedy, gdy dziecko „uczęszcza” do danej placówki – a więc istnieje aktywna umowa i dziecko formalnie jest pod opieką przedszkola lub żłobka.
Warto więc dobrze przemyśleć moment wypowiedzenia umowy, jeśli rodzic korzysta z tego typu świadczenia.
Czy wypowiedzenie oznacza automatyczne wykreślenie z listy?
Nie zawsze. W przypadku publicznych przedszkoli wykreślenie z listy dzieci wymaga decyzji dyrektora, wydanej na podstawie statutu i przepisów Prawa oświatowego. W placówkach niepublicznych, jeśli umowa została wypowiedziana, dziecko jest formalnie wykreślane z listy wychowanków po zakończeniu okresu wypowiedzenia.
Warto sprawdzić, czy w statucie placówki znajduje się procedura wykreślenia i czy została ona zachowana. Może to mieć znaczenie np. przy ubieganiu się o miejsce w innej placówce lub przy korzystaniu z uprawnień finansowych.
Rodzice powinni być świadomi, że jako konsumenci mają prawo do wypowiedzenia każdej umowy zawartej z przedszkolem – nawet jeśli umowa zawiera inne postanowienia.
Jakie zapisy w umowie mogą być niezgodne z prawem?
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów wskazał, że ponad 80% analizowanych umów przedszkoli zawierało postanowienia niezgodne z prawem. Najczęstsze z nich to:
- zakaz wypowiedzenia umowy przez rodzica w trakcie roku,
- automatyczne skreślenie dziecka z listy za brak płatności,
- brak zwrotu wpisowego lub czesnego po rezygnacji,
- jednostronna zmiana wysokości opłat przez placówkę,
- zawyżone odsetki za opóźnienia w płatnościach.
Takie zapisy można zgłosić do rzecznika konsumentów lub bezpośrednio do UOKiK. Możliwe jest też dochodzenie swoich praw na drodze sądowej.
W każdym przypadku warto pamiętać, że odpowiedzialność za prawidłowe wykonanie umowy spoczywa na przedszkolu. Placówka nie może uchylać się od obowiązków, powołując się np. na nieobecność dyrektora.
Co warto zapamietać?:
- Wypowiedzenie umowy z przedszkolem wymaga formy pisemnej oraz potwierdzenia odbioru przez personel placówki.
- Okres wypowiedzenia wynosi zazwyczaj miesiąc lub trzy miesiące; rodzic ma prawo wypowiedzieć umowę w każdym czasie, z zachowaniem ustalonego okresu.
- W wyjątkowych sytuacjach, takich jak rażące niewywiązywanie się przedszkola z umowy, możliwe jest wypowiedzenie ze skutkiem natychmiastowym.
- Rodzice powinni być świadomi, że wiele umów przedszkolnych zawiera niezgodne z prawem zapisy, takie jak zakaz wypowiedzenia umowy w trakcie roku.
- W przypadku problemów z uznaniem wypowiedzenia, warto zachować potwierdzenie nadania i odbioru oraz skontaktować się z rzecznikiem konsumentów lub prawnikiem.
